Nowe zasady dotyczące rejestrów akcji i danych akcjonariuszy w spółkach

Niniejsza ustawa wprowadza istotne zmiany w sposobie funkcjonowania spółek handlowych, a w szczególności spółek akcyjnych i prostych spółek akcyjnych, skupiając się na uregulowaniu rejestrów akcjonariuszy.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa doprecyzowuje zasady prowadzenia rejestrów akcjonariuszy, które są obowiązkowe dla spółek akcyjnych i prostych spółek akcyjnych. Wprowadza między innymi:

• Nowe obowiązki informacyjne dla zarządów spółek: Zarządy muszą teraz zgłaszać do sądu rejestrowego fakt zawarcia oraz wygaśnięcia umowy z podmiotem prowadzącym rejestr akcjonariuszy. Ponadto, będą miały obowiązek terminowego zgłaszania wszelkich zmian danych akcjonariuszy do tego podmiotu.
• Precyzyjne określenie danych w rejestrze: Ustawa jasno określa, jakie informacje o akcjonariuszach muszą znaleźć się w rejestrze. Są to m.in. imię, nazwisko, numer PESEL (lub data urodzenia), adres, a także firma (nazwa) i NIP w przypadku osób prawnych. Podobnie szczegółowe dane mają być gromadzone o notariuszach czy podmiotach prowadzących rachunki papierów wartościowych, z którymi spółka współpracuje.
• Ochrona danych osobowych akcjonariuszy: Jedną z kluczowych zmian jest ograniczenie dostępu do wrażliwych danych. PESEL, data urodzenia i adres zamieszkania akcjonariusza nie będą udostępniane innym akcjonariuszom. Dostęp do tych informacji będzie przysługiwał jedynie sądom, prokuraturze, komornikom sądowym i administracyjnym organom egzekucyjnym w związku z prowadzonymi postępowaniami.
• Zmiany dotyczące akcji uprzywilejowanych: Ustawa precyzuje sposób oznaczania akcji o szczególnych uprawnieniach (akcji uprzywilejowanych) oraz tych, które wiążą się z obowiązkiem powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Dodatkowo, akcjonariusz będzie mógł zażądać zamiany akcji uprzywilejowanych na nieuprzywilejowane, chyba że statut spółki stanowi inaczej.
• Usprawnienie procesów likwidacyjnych: W przypadku likwidacji spółki, ustawa wprowadza ujednolicone zasady sporządzania wykazu akcjonariuszy na potrzeby sądu rejestrowego, co ma ułatwić procedury wykreślenia spółki z rejestru.
• Przepisy karne: Zmienione zostały także przepisy dotyczące kar (grzywien, ograniczenia lub pozbawienia wolności) za niektóre naruszenia, np. za zarejestrowanie akcji w rejestrze akcjonariuszy lub depozycie papierów wartościowych przed zarejestrowaniem spółki.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy przede wszystkim:

• Spółek akcyjnych i prostych spółek akcyjnych oraz w pewnym zakresie spółek komandytowo-akcyjnych.
• Akcjonariuszy tych spółek, zwłaszcza w kontekście ich danych osobowych i obrotu akcjami.
• Podmiotów profesjonalnie prowadzących rejestry akcjonariuszy (np. domów maklerskich).
• Sądów rejestrowych, które będą miały nowe obowiązki w zakresie przyjmowania zgłoszeń dotyczących rejestrów.
• Notariuszy, w zakresie poświadczeń zgód na wpisy do rejestru akcjonariuszy.

Od kiedy obowiązuje?

Większość przepisów ustawy wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Oznacza to, że jeśli ustawa została ogłoszona 23 stycznia 2026 r., większość zmian zacznie obowiązywać około 23 stycznia 2027 r. Istnieją jednak wyjątki: artykuły 28 i 33, dotyczące mocy dowodowej dokumentu akcji i postępowań o grzywny, weszły w życie już 28 lutego 2026 r. Spółki mają dwa lata od daty wejścia w życie ustawy na dostosowanie swoich statutów i aktów założycielskich do nowych przepisów.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Jeśli jesteś akcjonariuszem, możesz oczekiwać większej ochrony Twoich danych osobowych w rejestrze akcjonariuszy. Zarządy spółek będą miały bardziej klarowne i szczegółowe wytyczne dotyczące obsługi rejestrów, co w teorii powinno przyczynić się do bardziej uporządkowanego obrotu akcjami. Dla przedsiębiorców prowadzących spółki akcyjne czy proste spółki akcyjne, ustawa oznacza konieczność zaznajomienia się z nowymi obowiązkami sprawozdawczymi i dostosowania wewnętrznych regulacji spółki w wyznaczonym terminie.