Nowe zasady wynagradzania mediatorów sądowych i zwrotu ich kosztów

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości wprowadza nowe wytyczne dotyczące wynagrodzeń i zwrotu kosztów dla mediatorów prowadzących postępowania cywilne. Jest to ważne dla każdego, kto jest stroną w sporze cywilnym i zostanie skierowany do mediacji przez sąd, a także dla samych mediatorów.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Od 17 lutego 2026 r. przestają obowiązywać dotychczasowe stawki z 2016 roku. Nowe przepisy precyzyjnie określają, ile mediator może zarobić i jakie wydatki może odzyskać. To ma zapewnić większą przejrzystość i jednolitość w rozliczaniu mediacji.

Kogo dotyczy?

• Mediatorzy: Ich wynagrodzenie i zasady zwrotu kosztów będą ustalane według nowych stawek.
• Obywatele i firmy (strony postępowań cywilnych): Będą mogli dokładniej oszacować potencjalne koszty mediacji sądowej. Chociaż koszty mediacji zazwyczaj ponoszą strony sporu, to sąd wylicza je na podstawie tych przepisów.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Dla mediatorów: Zapewnia prawo do określonego wynagrodzenia i zwrotu udokumentowanych, niezbędnych wydatków. Jeśli mediator jest płatnikiem VAT, jego wynagrodzenie i koszty zostaną powiększone o tę kwotę.
• Dla obywateli: Daje jasną informację o górnych i dolnych granicach opłat za mediację, co pomaga w planowaniu finansowym i podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z mediacji.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie 17 lutego 2026 r. Ważne jest, że w sprawach, w których sąd skierował strony do mediacji przed tą datą, stosuje się stare przepisy.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Nowe przepisy dają większą przewidywalność kosztów mediacji sądowej:

• Sprawy majątkowe (o pieniądze lub mienie):
  • Jeśli wartość sporu wynosi do 200 000 zł, mediator otrzyma 2% tej wartości, ale nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł.
  • Jeśli wartość sporu przekracza 200 000 zł, mediator otrzyma 4000 zł plus 1% od kwoty przekraczającej 200 000 zł, ale łączna kwota nie może przekroczyć 8000 zł.
• Sprawy niemajątkowe (np. o ustalenie kontaktów z dzieckiem) lub gdy wartości sporu nie da się określić:
  • Za pierwsze spotkanie mediacyjne mediator otrzyma 300 zł.
  • Za każde kolejne spotkanie – 200 zł.
  • Łącznie za całą mediację nie więcej niż 900 zł.
• Mediacja bez spotkań: Jeśli strony dojdą do porozumienia bez formalnych posiedzeń, mediator otrzyma 300 zł.

Zwrot wydatków: Mediator może także odzyskać udokumentowane koszty związane z: dojazdami (jak pracownicy budżetówki), wynajmem miejsca na spotkania (do 110 zł za posiedzenie) oraz korespondencją (do 50 zł). Nawet jeśli strony nie przystąpią do mediacji, mediatorowi przysługuje zwrot poniesionych wydatków do 110 zł. Dzięki tym zmianom obywatele będą lepiej zorientowani w tym, ile może kosztować skorzystanie z sądowej mediacji jako alternatywy dla długotrwałego procesu.