Zasady i lista wykroczeń, za które straż miejska może karać mandatami

Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 lutego 2026 r. to ważny dokument, który porządkuje i ujednolica przepisy dotyczące uprawnień strażników straży gminnych (miejskich) do nakładania mandatów karnych. Nie wprowadza on zupełnie nowych zasad, ale zbiera w jednym miejscu wszystkie dotychczasowe zmiany, w tym te z 2023 roku, dotyczące listy wykroczeń, za które strażnicy mogą karać obywateli.

Kogo dotyczy i co zmienia w praktyce

Ten akt prawny dotyczy każdego mieszkańca i każdej osoby przebywającej na terenie gminy lub miasta, gdzie działa straż gminna lub miejska. W praktyce oznacza to, że jeśli dopuścisz się jednego z licznych wykroczeń wymienionych w załączniku do tego rozporządzenia, strażnik ma prawo wystawić Ci mandat. Lista wykroczeń jest bardzo obszerna i obejmuje między innymi:

• Łamanie zasad porządku publicznego, np. zakłócanie ciszy nocnej, spożywanie alkoholu w miejscach niedozwolonych, zaśmiecanie, dewastacja mienia, nieobyczajne zachowanie.
• Nieprawidłowe postępowanie z odpadami i brak dbałości o czystość, np. wyrzucanie śmieci w niedozwolonych miejscach, nieprzestrzeganie zasad segregacji śmieci.
• Zasady dotyczące zwierząt, np. niewłaściwe sprawowanie opieki nad zwierzętami, brak sprzątania po swoim psie w miejscach publicznych.
• Wybrane przepisy drogowe i transportowe, np. niektóre wykroczenia związane z parkowaniem pojazdów, blokowanie przejazdu.
• Wykroczenia przeciwko środowisku, np. niszczenie zieleni, niewłaściwe palenie ognisk.
• Niewłaściwe dbanie o zabytki czy elementy infrastruktury publicznej.

Prawa i obowiązki

Dla obywateli jest to jasne wskazanie, jakich zachowań należy unikać, aby nie narazić się na karę finansową ze strony straży miejskiej/gminnej. Z kolei dla strażników, dokument ten stanowi precyzyjną podstawę prawną do egzekwowania porządku i czystości w przestrzeni publicznej. Akt określa również, że to komendant straży gminnej (miejskiej), a w niektórych przypadkach wójt, burmistrz lub prezydent miasta, wydaje imienne upoważnienia strażnikom do nakładania mandatów, co zapewnia formalną podstawę ich działań. Dotychczas wydane upoważnienia zachowują swoją ważność.

Od kiedy obowiązuje

Samo obwieszczenie zostało ogłoszone 13 lutego 2026 r., co oznacza, że przedstawia aktualny stan prawny na ten dzień. Wszelkie uprawnienia straży miejskiej/gminnej do nakładania mandatów, wraz z uwzględnionymi w tekście jednolitym zmianami (ostatnie istotne z 2023 roku), są więc w pełni obowiązujące od tej daty, choć przepisy, na które się powołuje, mogły wchodzić w życie w różnych terminach w przeszłości. Praktyczną konsekwencją jest łatwiejszy dostęp do jednolitej i aktualnej listy wykroczeń, za które możemy zostać ukarani mandatem przez straż miejską czy gminną.