Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Czym jest ten dokument?

To ujednolicony tekst rozporządzenia dotyczącego kosztów bezpłatnej pomocy prawnej. Dokument zbiera wszystkie zmiany wprowadzone od maja 2024 roku do września 2025 roku w jedno spójne opracowanie.

Kto z tego korzysta?

Rozporządzenie dotyczy osób, które nie mogą sobie pozwolić na opłacenie własnego adwokata i otrzymują bezpłatnie radcę prawnego od państwa lub samorządu terytorialnego. Praktycznie dotyczy każdego, kto kiedykolwiek potrzebuje pomocy prawnej, ale nie ma środków na jej opłacenie.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Stawki opłat: Rozporządzenie określa dokładne kwoty, jakie państwo i samorządy muszą zapłacić radcom prawnym za ich pracę. Opłaty zmieniają się w zależności od:

• Typu sprawy (sprawy cywilne, karne, rodzinne, spadkowe, o pracę itp.)
• Wartości przedmiotu sprawy (np. w sprawie o 500 zł opłata wynosi 90 zł, a w sprawie o 5 milionów zł - 25 000 zł)
• Instancji (pierwsza czy druga instancja sądowa)
• Złożoności sprawy (opłata może wynosić do 600% stawki podstawowej, jeśli sprawa jest bardzo skomplikowana)

Praktyczne konsekwencje

Dla osób potrzebujących pomocy prawnej:

• Mogą liczyć na bezpłatnego radcę prawnego, niezależnie od typu sprawy
• Państwo lub samorząd zapłaci za usługę

Dla samorządów i państwa:

• Muszą wynosić koszty pomocy prawnej dla osób ubogich
• Wysokość opłat jest sztywno określona, aby uniknąć wymasze

Zakresy opłat (wybrane przykłady):

• Sprawy rodzinne (rozwód, przysposobienie): od 240 do 720 zł
• Sprawy spadkowe: od 240 do 720 zł
• Sprawy o pracę: od 240 do 360 zł
• Sprawy karne: od 540 do 1200 zł w zależności od instancji

Kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie weszło w życie stopniowo:

• Pierwsze wersje: 21 maja 2024 roku
• Zmiana z grudnia 2024: 31 grudnia 2024 roku
• Zmiana z marca 2025: 18 marca 2025 roku
• Ostatnia zmiana: 1 stycznia 2026 roku

Dokument ten to przede wszystkim zagadnienie techniczne dla administracji publicznej i pracowników sądownictwa, ale pośrednio dotyczy każdego, kto może kiedyś potrzebować bezpłatnej pomocy prawnej.