Przepisy chroniące firmy i klientów przed nieuczciwą konkurencją

Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 21 stycznia 2026 r. informuje o ogłoszeniu jednolitego tekstu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z 1993 roku. Jest to ważne, ponieważ zbiera w jednym miejscu wszystkie dotychczasowe zmiany, co ułatwia stosowanie prawa i jego zrozumienie. Najnowsze zmiany, uwzględnione w tym tekście, dotyczą głównie dostosowania polskiego prawa do przepisów Unii Europejskiej, szczególnie w zakresie funkcjonowania rynku wewnętrznego, co ma duże znaczenie dla usług świadczonych online.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa ma na celu zapewnienie, że firmy konkurują ze sobą w sposób uczciwy. Definiuje ona, co jest uważane za czyn nieuczciwej konkurencji, i zapewnia narzędzia do walki z takimi praktykami. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy i klienci są chronieni przed:

• Wprowadzaniem w błąd – np. fałszywymi nazwami firm, produktów, usług, pochodzeniem geograficznym.
• Naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa – czyli nielegalnym ujawnianiem lub wykorzystywaniem poufnych informacji biznesowych.
• Nieuczciwą reklamą – zakazaną jest reklama niezgodna z prawem, wprowadzająca w błąd, odwołująca się do lęku czy wykorzystująca łatwowierność dzieci. Ustawa precyzuje również zasady reklamy porównawczej.
• Utrudnianiem dostępu do rynku – np. sprzedażą produktów poniżej kosztów produkcji w celu eliminacji konkurencji.
• Sprzedażą lawinową (piramidy finansowe) – organizowaniem systemów, w których zyski zależą od wciągania kolejnych osób.
• Nieuzasadnionym wydłużaniem terminów zapłaty – szczególnie w transakcjach handlowych.
• Nieuczciwymi praktykami w usługach internetowych – dzięki dostosowaniu do unijnego rozporządzenia 2019/1150 (tzw. P2B Regulation), platformy internetowe i wyszukiwarki muszą być bardziej przejrzyste w zakresie swoich warunków, zasad rankingowania ofert czy obsługi skarg.

Kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy wszystkich przedsiębiorców (osób fizycznych, prawnych i jednostek bez osobowości prawnej) prowadzących działalność gospodarczą. Ochrona obejmuje również klientów, czyli przeciętnych obywateli korzystających z towarów i usług. Przepisy mają zastosowanie w wielu sektorach, od produkcji przemysłowej i rolnej, przez budownictwo, handel, aż po usługi, ze szczególnym uwzględnieniem usług internetowych.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

Dla przedsiębiorców:

• Obowiązek uczciwego działania – zakaz praktyk uznanych za nieuczciwą konkurencję.
• Prawo do dochodzenia roszczeń – jeśli przedsiębiorca ucierpiał na skutek czynu nieuczciwej konkurencji, może żądać m.in. zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, naprawienia szkody czy wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści.
• Obowiązki dla platform internetowych – muszą one zapewnić transparentność warunków korzystania z usług, jasne zasady ograniczania czy zawieszania usług, opisy parametrów plasowania (rankingu), wyjaśnienie przypadków zróżnicowanego traktowania oraz sprawny system rozpatrywania skarg. Minister właściwy do spraw gospodarki prowadzi też listę organizacji, które mogą reprezentować przedsiębiorców w sporach z platformami.

Dla zwykłych ludzi (konsumentów):

• Ochrona przed wprowadzaniem w błąd – kupując produkty czy usługi, możesz liczyć na prawdziwe informacje o ich pochodzeniu, jakości, składzie czy przydatności.
• Lepsza przejrzystość w internecie – dzięki regulacjom dotyczącym platform, łatwiej zrozumiesz, dlaczego widzisz konkretne oferty w określonej kolejności w wyszukiwarkach czy na platformach handlowych.
• Bezpieczeństwo finansowe – ochrona przed oszustwami typu piramidy finansowe.
• Uczciwszy rynek – walka z nieuczciwą konkurencją przyczynia się do większej konkurencji opartej na jakości i cenie, co w efekcie może oznaczać lepsze produkty i usługi dla konsumentów.

Od kiedy obowiązuje?

Jednolity tekst ustawy został ogłoszony 27 stycznia 2026 r., co oznacza, że od tej daty jest on obowiązującym i kompleksowym zbiorem przepisów. Zmiany wprowadzane przez ustawę z 9 maja 2025 r., które zostały włączone do jednolitego tekstu, weszły w życie 19 czerwca 2025 r. Sama ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji obowiązuje od 1993 roku.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi to przede wszystkim większe zaufanie do rynku, zwłaszcza cyfrowego, oraz lepsza ochrona przed nieuczciwymi działaniami handlowymi i reklamowymi. W przypadku wątpliwości lub poczucia bycia oszukanym, ustawa daje podstawy do dochodzenia swoich praw, choć w praktyce częściej to przedsiębiorcy korzystają z bezpośrednich środków prawnych przeciwko konkurentom.