Jak państwo pomaga zadłużonym rolnikom spłacić długi i uratować gospodarstwo

Niniejsze obwieszczenie ogłasza ujednolicony tekst ustawy z 2018 roku, która ustanawia zasady i warunki restrukturyzacji zadłużenia dla rolników. Ma ona na celu wsparcie podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne, które z powodu długów związanych z działalnością rolniczą stały się niewypłacalne lub są zagrożone niewypłacalnością.

Kogo dotyczy pomoc?

Pomoc jest skierowana do rolników (osób fizycznych, prawnych lub innych jednostek organizacyjnych), którzy:

• Mają miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce.
• Są właścicielami gospodarstwa rolnego.
• Prowadzą działalność rolniczą od co najmniej 3 lat.
• Są uznawani za małe, średnie lub duże przedsiębiorstwa zgodnie z przepisami UE.
• Są niewypłacalni lub zagrożeni niewypłacalnością.

Z pomocy nie mogą skorzystać rolnicy, którzy są już w likwidacji, upadłości lub wobec których toczy się inne postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie ogólnych przepisów prawa restrukturyzacyjnego.

Jakie formy pomocy są dostępne?

Ustawa przewiduje kilka mechanizmów wsparcia, realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR):

1. Dopłaty do oprocentowania kredytów restrukturyzacyjnych: ARiMR może dopłacać część odsetek od kredytów bankowych zaciągniętych na spłatę zadłużenia rolniczego. Rolnik standardowo płaci tylko 2% oprocentowania, resztę pokrywa Agencja. Dopłaty mogą wynieść do 40% kwoty kredytu (lub do 60% dla młodych rolników lub gospodarstw w trudniejszych obszarach). Maksymalna kwota kredytu objętego dopłatą to 5 mln zł, na okres do 10 lat.
2. Pożyczki: ARiMR może udzielić bezpośredniej pożyczki na spłatę zadłużenia. Maksymalna kwota pożyczki to 5 mln zł, a okres spłaty nie dłuższy niż 15 lat. Warunkiem jest ustanowienie zabezpieczenia spłaty.
3. Gwarancje spłaty kredytu: KOWR może udzielić gwarancji bankowi, który udzielił rolnikowi kredytu restrukturyzacyjnego. Zabezpieczeniem gwarancji jest zazwyczaj hipoteka na nieruchomości rolnej. Za udzielenie gwarancji pobierana jest jednorazowa prowizja w wysokości 0,5% kwoty gwarancji.
4. Przejęcie długu przez państwo: KOWR może przejąć dług rolnika, ale tylko za zgodą wierzycieli i pod warunkiem, że rolnik przeniesie własność całości lub części swojej nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Kwota przejętego długu nie może przekroczyć wartości przekazanej nieruchomości, pomniejszonej o ewentualne obciążenia hipoteczne.

Co się zmienia w praktyce dla rolnika?

• Zawieszenie egzekucji: Złożenie wniosku o przejęcie długu przez KOWR automatycznie zawiesza postępowania egzekucyjne prowadzone wobec tego długu. To daje rolnikowi czas na uporządkowanie spraw finansowych.
• Obowiązki: Aby skorzystać z pomocy, rolnik musi przygotować szczegółowy plan restrukturyzacji, który musi zostać zaakceptowany przez właściwy wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego.
• Szansa na odzyskanie ziemi: Rolnik, który oddał ziemię KOWR w zamian za przejęcie długu, ma prawo pierwszeństwa do jej dzierżawy, a po upływie co najmniej pięciu lat – do jej wykupu.

Od kiedy obowiązuje ustawa?

Ustawa (w swoim pierwotnym kształcie) weszła w życie 8 stycznia 2019 roku. Ostatnia ważna zmiana, która wprowadziła możliwość zawieszenia postępowań egzekucyjnych (art. 7 ust. 6a), obowiązuje od 19 sierpnia 2025 roku. Obwieszczenie z 26 stycznia 2026 r. jedynie ogłasza jednolity tekst tej ustawy, uwzględniający wszystkie dotychczasowe zmiany.