Przepisy zwiększające bezpieczeństwo Polski na morzu i w przestrzeni powietrznej

Niniejsza ustawa wprowadza szereg zmian w istniejących przepisach, aby zwiększyć zdolności obronne Polski i usprawnić reagowanie na zagrożenia, zwłaszcza te dotyczące polskich obszarów morskich i strategicznej infrastruktury.

Co zmienia ustawa w praktyce?

• Szybsze decyzje w kryzysie: W przypadku utraty łączności lub niemożności wydania rozkazu, dowódcy wojskowych środków obrony powietrznej będą mogli samodzielnie podjąć decyzję o zniszczeniu pocisku rakietowego. Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych będzie mógł określić zasady automatycznego zwalczania rakiet lecących w kierunku terytorium Polski.
• Ochrona infrastruktury krytycznej: Marynarka Wojenna, Policja i Straż Graniczna zyskują prawo do użycia broni w celu obrony strategicznych obiektów, takich jak gazociąg Baltic Pipe, morskie farmy wiatrowe, podmorskie kable i rurociągi, przed bezpośrednimi atakami lub w celu zapobiegania im. Użycie broni będzie traktowane jako środek ostateczny, poprzedzony strzałem ostrzegawczym, chyba że sytuacja na to nie pozwala.
• Użycie wojsk sojuszniczych: Ustawa precyzuje zasady użycia sił zbrojnych państw NATO na terytorium Polski do nadzoru przestrzeni powietrznej i osłony terytorium.
• Rozszerzone uprawnienia: Dowódcy jednostek pływających Marynarki Wojennej i statków powietrznych Sił Zbrojnych, a także Straży Granicznej, otrzymują rozszerzone uprawnienia do użycia broni w obronie własnych jednostek i wymienionej infrastruktury.
• Żandarmeria Wojskowa: Dowódcy jednostek pływających Marynarki Wojennej i żołnierze pełniący służbę ochronną na tych jednostkach zostają włączeni do wojskowych organów porządkowych.

Kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy przede wszystkim służb mundurowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa – Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Straży Granicznej oraz Żandarmerii Wojskowej. Pośrednio jednak ma wpływ na każdego obywatela, poprzez wzmocnienie bezpieczeństwa państwa, szczególnie w obszarze morskim i w kwestii ochrony strategicznej infrastruktury energetycznej.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

Najważniejszą zmianą dla przeciętnego obywatela jest wprowadzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone osobom trzecim w wyniku działań obronnych prowadzonych przez Siły Zbrojne RP lub siły NATO w ramach nadzoru przestrzeni powietrznej i obrony terytorium Polski. Oznacza to, że jeśli w wyniku działań wojska (np. zniszczenia pocisku) dojdzie do uszkodzenia prywatnego mienia, obywatele będą mogli dochodzić odszkodowania od państwa.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Przepis dotyczący odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa ma zastosowanie do zdarzeń powodujących szkody powstałe od dnia 9 września 2025 r.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Zwiększone bezpieczeństwo Polski, w szczególności na Morzu Bałtyckim oraz wokół kluczowej infrastruktury energetycznej, takiej jak gazociąg Baltic Pipe czy morskie farmy wiatrowe. Obywatele mogą czuć się bezpieczniej, wiedząc, że państwo ma jasne procedury reagowania na zagrożenia. Jednocześnie, w przypadku niezamierzonych szkód, mają zapewnioną możliwość dochodzenia odszkodowania od państwa.