Jeden, aktualny dokument ze wszystkimi przepisami o bankach i usługach bankowych

Obwieszczenie Marszałka Sejmu, ogłoszone 10 grudnia 2025 roku, nie wprowadza nowych przepisów, lecz zbiera wszystkie dotychczasowe zmiany ustawy Prawo bankowe z 1997 roku w jeden spójny i aktualny tekst. Jest to istotne ułatwienie dla wszystkich, którzy na co dzień mają do czynienia z bankowością – zarówno dla klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorców, a także dla samych banków i organów nadzoru.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Od teraz zamiast przeglądać wiele nowelizacji, aby ustalić aktualne brzmienie danego przepisu, można odnaleźć je w jednym miejscu. Dzięki temu łatwiej jest zrozumieć:

• Zasady funkcjonowania banków: Jakie są podstawy prawne ich tworzenia, organizacji, działalności i nadzoru.
• Prawa i obowiązki klientów: Dotyczące rachunków bankowych (w tym oszczędnościowych, rozliczeniowych, rodzinnych i VAT), kredytów, pożyczek, gwarancji bankowych i innych usług.
• Relacje z bankami: W jaki sposób banki mogą powierzać czynności innym podmiotom, jak wygląda proces udzielania kredytów, jakie są zasady tajemnicy bankowej i wymiany informacji.

Kogo dotyczy?

Ujednolicony tekst Prawa bankowego dotyczy szerokiego grona osób i podmiotów, w tym:

• Klientów banków: Zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorstwa korzystające z usług bankowych w Polsce.
• Samych banków: Banków krajowych, spółdzielczych, państwowych oraz oddziałów banków zagranicznych i instytucji kredytowych.
• Organów nadzoru: Takich jak Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) i Narodowy Bank Polski (NBP), które sprawują kontrolę nad rynkiem finansowym.
• Podmiotów powiązanych: Firm audytorskich, instytucji finansowych wchodzących w skład holdingów bankowych, czy biur informacji gospodarczej.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza (w ujednoliconym tekście)?

Ujednolicony tekst odzwierciedla istniejące prawa i obowiązki, m.in.:

• Ochrona tajemnicy bankowej: Wskazuje konkretne przypadki, kiedy banki mogą ujawniać dane klientów (np. na żądanie KNF, prokuratora, sądów, KAS, ZUS, organów ścigania, w przypadku zagrożenia stabilności finansowej).
• Zasady odpowiedzialności banków: W tym za szkody wyrządzone klientom przez podmioty, którym bank powierzył wykonywanie czynności.
• Zasady prowadzenia rachunków: W tym specyficzne regulacje dotyczące rachunków rodzinnych (zwolnienie z opłat, wolność od zajęcia komorniczego dla świadczeń niepodlegających egzekucji) oraz rachunków VAT (dozwolone operacje, oprocentowanie).
• Weryfikacja numeru PESEL: Banki muszą sprawdzać, czy numer PESEL konsumenta jest zastrzeżony przed zawarciem niektórych umów (np. kredytu, pożyczki, rachunku) i wstrzymywać wypłaty w przypadku zastrzeżenia.
• Nadzór KNF: Określa zakres i formy nadzoru nad bankami, w tym możliwość stosowania środków naprawczych, nakładania kar, a nawet odwoływania członków zarządów i rad nadzorczych.

Od kiedy obowiązuje?

Samo obwieszczenie zostało ogłoszone 13 stycznia 2026 r. (z datą 10 grudnia 2025 r. jako datą tekstu jednolitego). Poszczególne zmiany, które zostały włączone do tego tekstu, weszły w życie w różnych terminach, zgodnie z oryginalnymi aktami prawnymi. Obwieszczenie wymienia również przepisy, które nie zostały włączone do tekstu jednolitego ze względu na późniejsze daty wejścia w życie, co oznacza, że należy śledzić dalsze publikacje Dziennika Ustaw w celu poznania najnowszych zmian.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Najważniejszą konsekwencją jest znaczne ułatwienie dostępu do aktualnego prawa. Zamiast samodzielnie kompilować zmiany z wielu rozporządzeń i ustaw nowelizujących, każdy może teraz w jednym dokumencie sprawdzić swoje prawa i obowiązki w relacjach z bankami. To przekłada się na większą pewność prawną i łatwiejsze rozwiązywanie problemów związanych z usługami bankowymi.