Zasady używania i opieki nad psami oraz końmi służbowymi w Wojsku Polskim

Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z 2025 roku przedstawia jednolity tekst rozporządzenia regulującego kwestie związane z używaniem psów i koni w Wojsku Polskim. Choć samo obwieszczenie jedynie publikuje ujednolicony tekst, przepisy w nim zawarte obowiązują od wcześniejszych dat (główne rozporządzenie z 2024 roku z poprawkami z 2025 roku).

Co zmienia ustawa w praktyce i kogo dotyczy?

Dokument konsoliduje wszystkie obowiązujące zasady, ułatwiając dostęp do kompleksowych informacji. Przepisy dotyczą przede wszystkim: żołnierzy-przewodników psów służbowych, żołnierzy-jeźdźców i koni służbowych, a także właścicieli tzw. psów kontraktowych (psów będących własnością żołnierzy, ale używanych w wojsku na podstawie umowy).

Ustawa szczegółowo określa:

• Szkolenie: Gdzie i w jaki sposób szkoleni są zarówno kandydaci na przewodników/jeźdźców, jak i same zwierzęta. Wymienione są jednostki odpowiedzialne za szkolenia, np. Wojskowy Ośrodek Farmacji i Techniki Medycznej w Celestynowie.
• Wymagania dla zwierząt: Jakie psy i konie mogą być przyjęte do służby – dotyczą one zdrowia (np. wiek od 6 do 30 miesięcy dla psów, od 3 do 8 lat dla koni, brak chorób), budowy i cech użytkowych (np. pewność siebie, chęć współpracy z przewodnikiem, ujeżdżenie).
• Nabywanie i wycofywanie ze służby: Procedury zakupu zwierząt, ich przekazywania między jednostkami oraz wycofywania z użycia. Wycofane zwierzęta mogą być przekazane opiekunowi lub organizacji. Dokument zawiera wzory protokołów.
• Utrzymanie i opieka: Zasady dotyczące warunków, w jakich zwierzęta są utrzymywane (np. kojce, stajnie), pielęgnacji, transportu oraz opieki weterynaryjnej (szczepienia, odrobaczanie, badania). Zapewniono, że opieka zdrowotna obejmuje również zwierzęta wycofane ze służby.
• Żywienie i ryczałt: Bardzo szczegółowo określone są normy żywieniowe dla psów i koni służbowych (w zależności od wagi zwierzęcia i pory roku) oraz stawki pieniężne ryczałtu na ich wyżywienie. Wysokość ryczałtu przysługuje opiekunowi zwierzęcia.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Dla żołnierzy i ich rodzin:
Żołnierze pełniący służbę jako przewodnicy psów czy jeźdźcy koni służbowych otrzymują jasne wytyczne dotyczące swoich obowiązków, szkoleń i wsparcia w opiece nad zwierzętami. W przypadku psów kontraktowych, żołnierze-właściciele mają zagwarantowane pokrycie kosztów wyżywienia i opieki weterynaryjnej, co jest istotnym wsparciem finansowym.

Dla osób i organizacji adoptujących zwierzęta po służbie:
Jedną z najważniejszych konsekwencji jest możliwość adopcji psów i koni wycofanych z wojska. Jeśli pies kontraktowy służył w jednostce wojskowej przez co najmniej 5 lat, jego opiekun lub organizacja otrzymuje ryczałt na pokrycie kosztów wyżywienia (dzienne stawki od 7 zł do 21 zł dla psów, od 75 zł do 94 zł dla koni, w zależności od wagi i pory roku). Koszty leczenia i profilaktyki dla takich zwierząt również są pokrywane przez wojsko na podstawie wniosku i faktur. To zapewnia lepszy start zwierzętom po zakończeniu służby i ułatwia ich adopcję, dając im szansę na godną emeryturę.

Ogólnie:
Rozporządzenie zwiększa transparentność i ujednolica standardy opieki nad zwierzętami w wojsku, co przekłada się na ich lepszy dobrostan i efektywność w wykonywaniu zadań służbowych. Jednostki wojskowe są zobowiązane do nadzorowania warunków utrzymania zwierząt, ich szkolenia i zdrowia, a także rozliczania środków publicznych przeznaczonych na ten cel.